Wat eten ze in Finland?
Finnen eten 's ochtends pap of roggebrood, een warme lunch al tussen 10:30 en 12:00, avondeten rond 17:00 en een kleine snack voor het slapengaan. Koffie loopt door de hele dag heen.
Typische gerechten en hun calorieën
Ontbijt
Het ontbijt is pap, meestal havermout, met bessen, jam of een klontje boter, of open boterhammen van donker roggebrood met kaas, vleeswaren en komkommer. Eén snee ruisleipä met boter en kaas is zo'n 190 kcal. Yoghurt en viili, een draderige zure melk, zijn ook gewoon, en de drank is filterkoffie.
Lunch
De lunch is warm en vroeg. Schoolkantines beginnen om 10:30, en een gratis warme schoollunch hoort bij de verzorgingsstaat. Volwassenen eten om 11:00 of 12:00, vaak van een lunchbuffet met salade, brood en boter. Soep is hier een volle maaltijd, zoals lohikeitto, een romige zalmsoep met aardappel, prei en dille, zo'n 300 kcal per kom.
Avondeten
Het avondeten komt vroeg, rond 17:00, en is de grootste maaltijd: vlees of vis met aardappels, rijst of pasta. In Lapland is het poronkäristys, dunne plakjes rendier gebakken in boter met aardappelpuree en vossenbessen, zo'n 600 kcal per bord. In de zomer zijn het nieuwe aardappeltjes met boter, dille en ingelegde haring. Om 20:00 of 21:00 volgt een lichte snack, vaak een boterham.
Voorgerechten
Thuis eten Finnen zelden een voorgerecht. Het kleine ding op tafel is karjalanpiirakka, het Karelische pasteitje: een dun korstje van rogge om rijstepap, met eierboter erop, zo'n 170 kcal per stuk. Het heeft in de EU de status van gegarandeerde traditionele specialiteit. Leipäjuusto, een piepende gebakken kaas, komt met bergbraambessenjam of gaat in de hete koffie.
Toetjes
Zoete dingen horen bij de koffiepauze, de kahvitauko. De klassieker is korvapuusti, een broodje met kardemom en kaneel, zo'n 290 kcal per stuk. Runebergtaart eet je tot 5 februari, mämmi, een donkere pudding van roggemout, met Pasen, en op donderdag komen na de erwtensoep ovenpannenkoeken met jam.
Drankjes
Eerst koffie: Finland drinkt per persoon meer koffie dan waar ook, zo'n 12 kilo per persoon per jaar, vooral licht gebrande filterkoffie. Melk en piimä, een zure karnemelk, drink je bij het eten, ook als volwassene. Lonkero, de long drink die ooit gemaakt werd met gin en grapefruitlimonade, is de klassieke mixdrank, en sima is zelfgemaakte mede.
Straateten
Straateten is de grilli, een kiosk die laat open is. Lihapiirakka, een gefrituurd pasteitje met rijst en gehakt, is zo'n 450 kcal. Worst, makkara, is zo'n derde van al het vlees dat Finnen eten, en een gegrilde is zo'n 300 kcal. Munkki, een donut met suiker, is de zoete optie. Gebakken muikku, kleine meervisjes, komen met aardappelpuree en citroen.
Daar normaal, elders vreemd
De lunch kan voor 11:00 al voorbij zijn, en het avondeten om 18:00. Erwtensoep op donderdag, met pannenkoeken erna, is een wekelijkse gewoonte. Volwassenen drinken zonder nadenken melk bij het eten. Leipäjuusto gaat in de koffiekop. En het favoriete snoep is salmiakki, een zoute zwarte drop. Dat laatste begrijpen ze in Nederland dan weer wel.