Wat eten ze in Kroatië?
Kroaten beginnen met koffie en vaak een burek, eten hun warme hoofdmaaltijd tussen de middag en houden het avondeten lichter. Aan de kust draait het om vis, olijfolie en risotto, in het noorden om stoofpotten, gebraden vlees en štrukli.
Typische gerechten en hun calorieën
Ontbijt
Het ontbijt begint met koffie. Veel mensen halen bij de bakker een burek, bladerdeeg gevuld met vlees of kaas, met een beker yoghurt erbij, zo'n 700 kcal voor een met vlees. In het binnenland is het brood met vleeswaren, kaas of pittige worst, aan de kust brood met pašteta, olijven en olijfolie.
Lunch
Ručak is de warme hoofdmaaltijd, vaak thuis gegeten in de middag na het werk. Laat in de ochtend is er eerst een pauze, in Dalmatië marenda en in het noorden gablec: een warm lepelgerecht zoals stoofpot, bonen of brudet, met brood voor de saus. Op zondag begint de lunch met soep, gevolgd door gebraden vlees met aardappelen.
Avondeten
Večera is doordeweeks licht: brood, kaas, vleeswaren of wat over is van de lunch. Aan de kust schuift het avondeten in de zomer op en gaat het naar buiten, met gegrilde vis (riba na žaru) en blitva, snijbiet gekookt met aardappel en olijfolie. Bij feesten komt er peka op tafel, lam, kalf of octopus langzaam gegaard onder een ijzeren klok vol gloeiende as, of pašticada, rundvlees dat een dag marineert en stooft.
Voorgerechten
Een grotere maaltijd begint met een plank pršut, de gedroogde ham uit Dalmatië en Istrië, met Paški sir, schapenkaas van het eiland Pag die tot 18 maanden rijpt, en olijven. Aan de kust zijn er gezouten ansjovis, in Slavonië plakjes kulen, een paprikaworst. In het binnenland begint de zondagslunch met heldere soep van rund of kip.
Toetjes
Fritule zijn kleine oliebolletjes met rakija, citroenrasp en rozijnen, bestrooid met suiker, zo'n 330 kcal per 100 g, en op elke kerstmarkt te vinden. Zagreb heeft štrukli, deeg gevuld met kwark en room, gebakken of gekookt. Dubrovnik heeft rožata, een pudding die lijkt op crème caramel, en Samobor de kremšnita, een plak met vanillecrème.
Drankjes
Koffie drink je zittend, een espresso of koffie met melk, gerust een uur lang op een terras. Gasten krijgen rakija aangeboden, brandewijn van fruit of kruiden zoals šljivovica of travarica. Wijn wordt vaak met water gemengd: bevanda (wijn met plat water) in Dalmatië, gemišt (witte wijn met bruisend water) in het noorden. Ožujsko en Karlovačko zijn de gewone biermerken.
Straateten
De bakker is de snackbar: burek, pizzapunten en gevulde broodjes op elk uur. Ćevapi, kleine gegrilde rolletjes gehakt, komen in een plat lepinja broodje met rauwe ui en ajvar, zo'n 640 kcal per portie. In de zomer verkopen kustplaatsen puntzakken gefrituurde inktvis (lignje), rond de 350 kcal.
Daar normaal, elders vreemd
Op koffie gaan (idemo na kavu) betekent iemand ontmoeten, en één klein kopje kan een uur of twee duren. Wijn met water gemengd is de gewone manier om hem bij het eten te drinken, geen teken van goedkope wijn. Koude pizza van de avond ervoor en burek met drinkyoghurt zijn allebei een gewoon ontbijt.