Wie heeft wijn uitgevonden?
Niemand weet wie de eerste wijn maakte, maar de oudste sporen die tot nu toe zijn gevonden komen uit Georgië, van rond 6000 voor Christus. Kruiken van klei die ten zuiden van Tbilisi zijn opgegraven, droegen nog de chemische handtekening van druivenwijn.
WijnGlas125kcal
Kruiken in de heuvels van Georgië
Zo'n 50 kilometer ten zuiden van Tbilisi, in de provincie Kvemo Kartli, liggen twee dorpen uit de jonge steentijd, Gadachrili Gora en Shulaveris Gora. Archeologen vonden er scherven van grote kleikruiken, sommige groot genoeg voor meer dan 300 liter. Op een paar lijken druiventrossen rond de opening gevormd te zijn. Hun kleine bodem wijst erop dat ze deels in de grond stonden, net als de qvevri waarin Georgiërs nu nog wijn maken. De kruiken zijn van ergens tussen 6000 en 5000 voor Christus.
Hoe je bewijst dat er wijn in zat
Oud aardewerk kan op van alles lijken, dus een team onder leiding van Patrick McGovern van het museum van de University of Pennsylvania testte wat er in de klei was getrokken. Ze zochten naar wijnsteenzuur, dat in dit deel van de wereld alleen in grote hoeveelheden uit druiven komt, en vonden het samen met appelzuur, barnsteenzuur en citroenzuur. Die vingerafdruk betekent wijn. Het onderzoek verscheen in 2017 in het tijdschrift PNAS. Het schoof het record op van Hajji Firuz Tepe in Iran, waar wijnresten op ongeveer 5400 tot 5000 voor Christus worden gedateerd.
Niemand vond het uit
Er is geen eerste wijnmaker met een naam. Geplette druiven in een warme kruik gaan vanzelf gisten, dus wijn werd waarschijnlijk ontdekt lang voordat iemand iets opschreef. Wat de Georgische kruiken laten zien, is dat mensen het toen al met opzet deden. De onderzoekers denken dat de wijnstok toen al getemd was en werd verbouwd en opnieuw geplant. Georgië verbouwt nu meer dan 500 druivenrassen voor wijn, en dat past bij een heel lange geschiedenis van wijnbouw.
Van het Midden-Oosten naar Europa
Britannica plaatst wijnbouw in het Midden-Oosten rond 4000 voor Christus en waarschijnlijk eerder, en Egyptische bronnen van rond 2500 voor Christus laten zien dat druiven voor wijn werden gebruikt. De Grieken plantten daarna wijngaarden rond de Middellandse Zee, van de Zwarte Zee tot Spanje. De Romeinen brachten de wijnstok de grote rivierdalen van Europa in, de Rijn, de Moezel, de Donau, de Rhône en de Loire. Veel van de streken die zij beplantten, zoals Bourgogne, Bordeaux en Champagne, zijn nog steeds beroemd om hun wijn.
Over de oceanen
Na Columbus brachten Spaanse missionarissen wijnstokken naar Chili en Argentinië in de 17e eeuw en naar Baja California in de 18e eeuw. Europese kolonisten begonnen later wijnbouw in Californië, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika. In de 19e eeuw ontdekte Louis Pasteur hoe gisting echt werkt, waardoor wijn veel betrouwbaarder werd. Een gewoon glas is nu zo'n 150 ml, en wat erin zit komt nog altijd van dezelfde druif en hetzelfde idee als die Georgische kruiken.