Wie heeft friet uitgevonden?
Niemand kan het bewijzen. België vertelt over dorpelingen die aardappels bakten toen de rivier in de jaren 1680 bevroor, maar historici wijzen naar Parijs, waar in de jaren 1780 gebakken aardappels op de Pont Neuf werden verkocht.
FrietMiddel bakje320kcal
De bevroren rivier
Het Belgische verhaal is prachtig. Dorpelingen aan de Maas, bij Namen, aten graag kleine gebakken visjes. Als de rivier in de winter bevroor, was er geen vis, dus bakten ze aardappels. Volgens The Brussels Times komt het verhaal uit een handschrift uit 1781 van Joseph Gérard, dat de gewoonte op 1681 dateert. Zijn nazaat Jo Gérard, een Belgische journalist en historicus, vond het en maakte het beroemd.
Het probleem met de legende
Historicus Pierre Leclercq gelooft er niets van. Hij zegt dat de aardappel pas rond 1735 in de streek rond Namen kwam, zo'n vijftig jaar na het verhaal. Hij wijst er ook op dat bakvet duur was, veel te duur voor arme dorpelingen om aan aardappels te verspillen. Zijn conclusie, in zijn eigen woorden geciteerd door The Brussels Times, is dat de gebakken aardappel zoals we die kennen niet in België is geboren. Het bekendste ontstaansverhaal is dus een legende, wel een goede.
Het pleidooi voor Parijs
Leclercq kijkt liever naar Parijs. Daar werden in de jaren 1780 gebakken aardappelschijfjes verkocht, en volgens National Geographic verkochten straatverkopers ze op de Pont Neuf, de oude brug over de Seine. Thomas Jefferson zat van 1784 tot 1789 in Frankrijk als Amerikaans gezant, en in zijn receptaantekeningen staan rauw gebakken aardappels in kleine stukjes. National Geographic noemt ook Spanje, want de Spanjaarden leerden de aardappel als eersten kennen en bakten graag in olie. Britannica noemt de oorsprong gewoon onzeker.
Hoe België ze toch kreeg
Rond 1844 verkocht kermisman Frédéric Krieger, bijnaam Monsieur Fritz, friet in Brussel, naar verluidt als gebakken aardappels op zijn Parijs. Van daaruit werd het Belgisch straatvoedsel. De Engelse naam french fries heeft een eigen legende. Amerikaanse soldaten in België aten ze in de Eerste Wereldoorlog, hoorden om zich heen Frans en noemden ze dus French. Britannica noemt dat een vaak herhaalde bewering, dus wees er voorzichtig mee. In 2003 doopten sommigen in het Amerikaanse Congres ze om tot freedom fries, tot 2006.
Wat friet nu is
Friet is nu overal, en Britannica merkt op dat fastfoodketens er een wereldwijde gewoonte van maakten. België hield zijn eigen manier. Het frietkot is in het hele land erkend als cultureel erfgoed, en België heeft een museum over friet. Een gewone portie is een puntzak van de frietzaak of een bijgerecht naast een burger, vaak met saus. Het is aardappel plus de olie waarin hij bakt, dus de grootte van de portie is waar het om draait.